MDP बहुविषयक परियोजना (Multidisciplinary Project) 7
बहुविषयक परियोजना (Multidisciplinary Project)
कक्षा- vii सप्तमी
1. "पर्यावरणं रक्षामः, जीवनं सुखयामः" अस्य विषयस्य उपरि 10 संस्कृतवाक्यानि।
उत्तरम्-
- पर्यावरणं अस्माकं जीवनस्य आधारः अस्ति।
- वृक्षाः पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति।
- अस्माभिः परितः स्वच्छता रक्षणीया।
- पर्यावरणेन विना जीवनं न सम्भवति।
- वृक्षाणां रोपणं पुण्यकार्यं भवति।
- . जलं वायुः च प्रदूषणात् रक्षितव्यौ।
- . प्लास्टिक-वस्तूनि पर्यावरणाय हानिकारकं सन्ति।
- यदि पर्यावरणं सुरक्षितं, तर्हि जीवनं सुखमयं भवति।
- प्रकृतिः अस्माकं माता अस्ति, वयं तस्याः रक्षणं कुर्मः।
- . पर्यावरणस्य रक्षणं सर्वेषां कर्तव्यम् अस्ति।
2. श्लोक/सुभाषित-संग्रहः – पर्यावरणविषये
उत्तरम्-
वृक्षों की
परोपकारिता:
परोपकाराय
फलन्ति वृक्षाः परोपकाराय वहन्ति नद्यः।
परोपकाराय
दुहन्ति गावः परोपकारार्थमिदं शरीरम्॥
अर्थ: वृक्ष
दूसरों के लिए फल देते हैं और नदियाँ दूसरों के लिए बहती हैं। प्रकृति का स्वभाव
ही परोपकार है।
शांति और
प्रकृति:
पृथिवी
शान्तिरापः शान्तिरोषधयः शान्तिः।
वनस्पतयः
शान्तिर्विश्वे देवाः शान्तिर्ब्रह्म शान्तिः॥
(यजुर्वेद)
अर्थ: पृथ्वी, जल, औषधियां और वनस्पतियां—सृष्टि का प्रत्येक तत्व शांत और
संतुलित रहे।
3. शब्दरूपाणि- 'वृक्ष: ( अकारान्त पुल्लिंगे)
विभक्तिः एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा वृक्षः वृक्षौ वृक्षाः
द्वितीया वृक्षम् वृक्षौ वृक्षान्
तृतीया वृक्षेण वृक्षाभ्याम् वृक्षैः
चतुर्थी वृक्षाय वृक्षाभ्याम् वृक्षेभ्यः
पञ्चमी वृक्षात् वृक्षाभ्याम् वृक्षेभ्यः
षष्ठी वृक्षस्य वृक्षयोः वृक्षाणाम्
सप्तमी वृक्षे वृक्षयोः वृक्षेषु
सम्बोधनम् हे वृक्ष! हे
वृक्षौ! हे वृक्षाः!
4. . वृक्षस्य चित्रं निर्माणं कृत्वा तस्य अंगानां नामानि
संस्कृतभाषायाम् लिखत।
उत्तरम्-
I. मूलम् (Root):
II. प्रकाण्डः (Trunk):
III. शाखा (Branch):
IV. पर्णम् (Leaf):
V. पुष्पम् (Flower):
VI. फलम् (Fruit):
