MDP बहुविषयक परियोजना (Multidisciplinary Project) 8
बहुविषयक परियोजना (Multidisciplinary Project)
कक्षा-
viiI अष्टमी शीर्षक :- जलसंरक्षणम् |
1.
"जलं रक्षामः, जीवनं सुखयामः" अस्य विषयस्य उपरि 10 संस्कृतवाक्यानि।
उत्तरम्—
1. जलं जीवनस्य आधारः अस्ति |
2. जलं विना जीवनं न सम्भवति |
3. पृथिव्याः सर्वेषां जीवानां कृते
जलं अनिवार्यम् अस्ति |
4. अतः अस्माभिः जलस्य रक्षणं
कर्तव्यम् |
5. जलं व्यर्थं न करणीयम् |
6. वृष्टिजलस्य सञ्चयः अत्यन्तं
लाभप्रदः भवति |
7. जलं प्रदूषितं न कुर्यात् |
8. वृक्षारोपणं जलसंरक्षणे साहाय्यं
करोति|
9. यदि जलं सुरक्षितं स्यात्, तर्हि अस्माकं भविष्यं सुखमयं भविष्यति|
10. "जलं रक्षति रक्षितः" इति मन्त्रं वयं पालयेम|
2.
श्लोक/सुभाषित-संग्रहः – जलस्य विषये
उत्तरम्-
१. पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि
जलमन्नं सुभाषितम् ।
मूढैः पाषाणखण्डेषु रत्नसंज्ञा
विधीयते ॥
(On earth, there are three jewels:
water, food, and good speech. Fools call pieces of stone 'jewels'.)
— Source: Sanskrit Documents
२. पानीयं परमं लोके जीवानां जीवनं
स्मृतम् ।
पानीयेन विना गच्छेत्
सर्वमेतदचेतनम् ॥
(Water is considered the supreme
life of all beings in the world. Without water, everything becomes lifeless.)
3.
शब्दरूपाणि- “जल” ( अकारान्त नपुन्सकलिङ्गम् ) '।
विभक्तिः
एकवचनम् (Singular) द्विवचनम् (Dual) बहुवचनम् (Plural)
प्रथमा
जलम् जले जलानि
द्वितीया
जलम् जले जलानि
तृतीया
जलेन जलाभ्याम् जलैः
चतुर्थी
जलाय जलाभ्याम् जलेभ्यः
पञ्चमी जलात् जलाभ्याम् जलेभ्यः
षष्ठी जलस्य जलयोः जलानाम्
सप्तमी
जले जलयोः जलेषु
सम्बोधनम्
हे जल! हे जले! हे जलानि!
4.
जलस्रोतस्य चित्रं निर्माणं कृत्वा तस्य नामानि
संस्कृतभाषायाम् लिखत।
जलप्रपातम् (Jalaprapatam):
झरना
प्रस्त्रवनम् (Prastravanam): सोता/झरना
सरवारः (Saravarah): तालाब या झील
नदी (Nadi): नदी
कूपः (Kupah): कुआँ
वापी (Vapi): कुआँ (एक प्रकार का बावड़ी)
तडागम् (Tadagam): तालाब
