नित्यं पिबामः सुभाषितरसम् PRASHNOTTAR

                                              नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्

१. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

(क) नरः कतिभिः वकारैः पूजितः भवति ?

➡ पञ्चभिः

(ख) पुरुषेण कति दोषाः हातव्याः ?

➡ षड्

(ग) बुद्धिः केन शुध्यति ?

➡ सत्सङ्गेन

 (घ) जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः कः पूर्यते ?

➡ घटः

 (ङ) आलस्यं केषां महान् रिपुः अस्ति ?

➡ विद्यार्थिनाम्

 २. निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु —

 (क) नरः कथं पूजितो भवति ?

➡ नरः षड्वकारैः पूजितो भवति।

 (ख) पुरुषेण के दोषाः हातव्याः ?

➡ पुरुषेण निद्रा, तन्द्रा, भयं, क्रोधः, आलस्यं, दीर्घसूत्रता इति षड्दोषाः हातव्याः।

 (ग) कस्य बुद्धिः विस्तारिताभवति ?

➡ सत्सङ्गस्य बुद्धिः विस्तारिताभवति।

 (घ) किं कृत्वा मनुष्यः नावसीदति ?

➡ परिश्रमं कृत्वा मनुष्यः नावसीदति।

 (ङ) व्यासस्य वचनद्वयं किम् ?

➡ व्यासस्य वचनद्वयं धर्मस्य च धनस्य च।

 ३. उदाहरणानुसारं श्लोकांशान् यथोचितं योजयन्तु —

 (क) विद्यया वपुषा वाचा

➡ नरो भवति पूजितः।

 (ख) षड्दोषाः पुरुषेणेह

➡ हातव्या भूतिमिच्छता।

 (ग) अद्भिर्गात्राणि शुध्यन्ति

➡ मनः सत्येन शुध्यति।

 (घ) उत्तरं यत् समुद्रस्य

➡ हि माद्रेश्चैव दक्षिणम्।

 (ङ) जलबिन्दुनिपातेन

➡ क्रमशः पूर्यते घटः।

 

४. निम्नलिखितानां वाक्यानां समानार्थकान् श्लोकांशान् पाठात् चित्वा लिखन्तु —

 (क) मधुरवाण्या सर्वे प्रसन्नाः भवन्ति।

➡ वाचा प्रसाद्यते जनः।

 (ख) परिश्रमेण तुल्यः बान्धवः नास्ति।

➡ नास्ति श्रमसमो बान्धवः।

 (ग) परोपकारेण मानवस्य पुण्यार्जनं भवति।

➡ परोपकारात् पुण्यस्य वृद्धिः।

 (घ) हिन्द महासागरात् हिमालयपर्यन्तं भारतवर्षम्।

➡ उत्तरं यत् समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम्।

 ५. अधोलिखितानां शब्दानां उदाहरणानुसारं पर्यायपदानि लिखन्तु —

 यथा – वपुः = देहः

 (क) जलम् – वारि, तोयम्

(ख) लोचनम् – नयनम्, नेत्रम्

(ग) धनम् – हिरण्यम्, वित्तम्

(घ) बुद्धिः – मेधा, प्रज्ञा

(ङ) रिपुः – शत्रुः, अरिः